Religieuze kunst tegen iconoclasme (Francken)

In het kort

Vaak is beeldende katholieke of protestantse religiekritiek of propaganda weinig subtiel. Denk aan de groteske afbeeldingen waarop de paus gebaard wordt door de duivel. Dat een stevige kritiek ook subtieler verpakt kan worden bewijst een schilderij van Frans Francken uit het begin van de zeventiende eeuw, waarop verscholen in een hoekje mensen met ezelsoren religieuze kunstvoorwerpen stukslaan. De rest van het schilderij laat de schoonheid van de religieuze kunst zien dat schril afsteekt tegenover zoveel barbarij.



Kunstkamer
Afb. 1: Frans Francken II, Kunstkamer, 1618-1619, Antwerpen, KMSKA. Bron: Het Gulden Cabinet.

Over Frans Franckens Kunstkamer
Frans Francken II, ook wel Frans Francken de Jongere, was een Vlaams kunstschilder levend in de zeventiende eeuw (1581 – 1642). Hij was de meest bekende telg uit een waar kunstschildersnest en had een succesvolle carrière. Het hierboven afgebeelde schilderij van de hand van Frans Francken II toont een kunstverzameling. Aan de wand en op de tafel ervoor zien we reproducties van allerhande kunstwerken en curiosa. We zien een Madonna in een bloemenkrans (een werk uit het repertoire van Francken zelf), omringd Omringd door schilderijen van landschappen wordt een Madonna in een bloemenkrans, een werk uit het repertoire van Francken zelf. Op tafel zijn verder een schilderijtje met daarop de Aanbidding door de Wijzen en een derde schildering met een religieuze voorstelling te zien. Geheel verstopt in een hoekje, achter een grote en kleurrijke bos bloemen, is echter een deel van het grootste schilderij van deze verzameling waar te nemen, die dat juist onze aandacht vraagt.

Analyse
Op het schilderij dat rechts in de Kunstkamer kunstkamer werd geplaatst is grotendeels een landschap weergegeven met daarboven een heldere blauwe lucht. Ter hoogte van de vaas met bloemen die het tafereel deels bedekt, zien we echter twee menselijke figuren met ezelspoten en ezelsoren die met behulp van knuppels voorwerpen van kunst en wetenschap vernielen. Francken uitte op deze manier zijn kritiek op het iconoclasme van de zestiende eeuw. De protestantse Beeldenstormers die we aan het werk zien worden gekarakteriseerd als ezels, vanwege hun domheid of onwetendheid. De aanwezigheid van religieuze en andere voorstellingen naast deze afbeelding laat zien dat de kunsten in het zeventiende-eeuwse, katholieke Antwerpen floreerden als nooit tevoren en dat schilderingen van religieuze scenes ten tijde van de contrareformatie opnieuw omarmd werden.
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki