De kruisiging (Religiekritiek op het toneel)

In het kort

De toneelgroep Wunderbaum bracht in het seizoen 2008-2009 het stuk 'Kamp Jezus', waarin de christelijke voorstellingswereld geconfronteerd wordt met een vanzelfsprekend geworden religiekritische instellng. In bijgaand fragment is de kruisweg het onderwerp en vooral de kruisiging van Christus: gaat het om een persoonlijke beleving van het lijden van Christus of om een onaantastbaar religieus symbool?




Page was generated in 0.0151 seconds


Over het toneelstuk Kamp Jezus
De toneelgroep Wunderbaum stelt zich vragen bij het verdwijnen van de religie uit het (maatschappelijke) leven van mensen: moeten we dat zomaar laten gebeuren? Dit theater geeft vorm aan onze ambivalente beoordeling van dit verschijnsel: we hebben iets gewonnen maar wellicht ook iets verloren.
Op het toneel is een rij kerkbanken te zien. De spelers komen op en voeren scènes uit de kruisweg op. In het filmfragment ontstaat bij de enscenering van de kruisiging een discussie tussen de spelers. Wat zijn ze eigenlijk aan het doen? Hoe ga je om met rituelen uit het christelijke geloof. Is het spelen van de lijdende Christus nog wel oprecht te noemen of een vorm van zelfvertoning?
Theatergroep Wunderbaum onderzoekt in de theatervoorstelling Kamp Jezus de kracht van het ritueel, op de grens van echt en niet-echt. In afwisselende scènes wordt de structuur van een eucharistieviering zichtbaar. Hierbij voert Wunderbaum beelden, gebruiken en muziek op uit het christendom, een religieuze traditie waarvan velen in de huidige tijd langzaam vervreemd raken. Naast rituele elementen bevat de voorstelling voortdurend ‘vervreemdende’ momenten en effecten. Korte scènes wisselen elkaar af, met harde overgangen. Het publiek wordt uitgenodigd mee te gaan in een ervaring, maar vervolgens, of tegelijkertijd, wordt die ‘magie’ doorbroken, waardoor het publiek niet de kans krijgt te gaan ‘geloven’ in wat er gebeurt.
Het stuk werd geschreven en opgevoerd door Matijs Jansen, Maartje Remmers, Wine Dierickx, Walter Bart en Charlotte Vandermeersch, onder leiding van Jeroen Versteele. De voorstelling Kamp Jezus werd in het seizoen 2008/2009 in verschillende schouwburgen in Nederland en België op de bühne gebracht.

Analyse
Richting het einde van de voorstelling voeren de spelers een passiespel op: genummerd volgt de opvoering de gebruikelijke staties van de kruisweg. Ten slotte wordt een blondharige jonge vrouw gekleed in slechts een lendendoek, aan een levensgroot kruis gehangen. Dan ontstaat er een discussie tussen de spelers alsof we getuige zijn van een repetitie. De spelers zijn het blijkbaar niet eens wat zij hier aan het doen zijn: beelden ze iets uit, herhalen ze een eeuwenoud ritueel, of beelden ze zich iets in? De plechtigheid die zich aanvankelijk lijkt te voltrekken raakt in een deconstructieve staat, die niet alleen een debat is over het toneelstuk zelf, maar de religiekritische instelling van de moderne mens bloot legt. Alles wat men doet, heeft een persoonlijke betekenis. Ieder moet zich verantwoorden voor wat hij of zij probeert uit te drukken of voor het voetlicht te brengen. Maar doet men zo nog wel recht aan wat voor het christelijke geloof zelf een fundamenteel gegeven is? Kan men wel zo gebruiken voor een persoonlijke ervaring: voelen hoe het is om de lijdende Christus te zijn?
De context van deze theatervoorstelling is die van de huidige tijd waarin velen, vooral de jongere generaties, opgroeien zonder religieuze traditie. Het christelijk geloof wordt langzaam steeds marginaler in de samenleving, terwijl de invloed van het christendom nog aanwezig is in het gedeelde erfgoed van de cultuur. Kamp Jezus is een theatervoorstelling, maar bevat ook kenmerken van een ritueel. In de afwisseling van scènes, liederen, beelden en handelingen onderzoekt de theatergroep elementen uit de christelijke traditie. Wunderbaum probeert in deze voorstelling met theatrale middelen de ervaring van een inmiddels vreemd geworden traditie nieuw leven in te blazen. De acteurs begeven zich daarbij op de grens tussen echt en doen-alsof. Ze gebruiken hun eigen namen en vertellen ogenschijnlijk autobiografisch over hun ervaringen in het opgroeien in de huidige tijd. Op andere momenten is het duidelijk dat de handeling niet echt of serieus is bedoeld en doet hun spreken en handelen ironisch aan.
Kamp Jezus neemt een ambivalente positie in ten opzichte van de christelijke traditie. De voorstelling plaatst zich in zekere zin tegelijkertijd intern als extern van de religie.
Er wordt niet expliciet een standpunt ingenomen tegen religie. De religiekritiek die in de voorstelling naar voren komt heeft vaak de vorm van ironie en stelt eerder vragen dan dat er oordelen over religie worden gecommuniceerd. In de structuur van de voorstelling wordt gezocht naar het benaderen van religieuze, of spirituele ervaringen, waarbij de grenzen tussen echt en niet-echt worden gezocht, maar ook blootgelegd. De geloofskwestie die aan religie verbonden is, wordt zodoende geproblematiseerd. Kamp Jezus stelt tegelijkertijd ook het liberale, seculiere denken, de dominante trant van de huidige tijd, ter discussie door te zoeken naar het creëren van gemeenschappelijke religieuze ervaringen. Antwoord op ver doorgevoerde religiekritiek die resulteert in verdwijnen van rituelen uit de maatschappij. Brengt dat niet een vergoddelijking van de mens of de vooruitgang te weeg?
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki