Beeldenstorm 2 (Het Laven van de Dorstigen)

In het kort

Wie? Beeldenstormers ({geboren}--{overleden})

Waar en wanneer?
Periode: Zestiende eeuw.
Context: Alkmaar, Nederland

Hoe?
Medium: Vandalisme.
Positionering: Intern.
Stijlmiddel(en): Iconoclasme.
Genre: Expressief.

Wat?
Voorwerp van kritiek: Schildering.
Doel van de kritiek: Gedeeltelijke vernieling.
Grond(en) van kritiek: Idolatrie; Politiek.



Het Laven van de Dorstigen
Afb. 1: Meester van Alkmaar, De Zeven Werken van Barmhartigheid. 2: Het Laven van de Dorstigen, 1504, olieverf op paneel, 104 x 57 cm, Amsterdam, Rijksmuseum. Onderschrift: van spys ende drank in dit leven / duisentfout zal u weder werden gegeven

Over het laven van de dorstigen
Tijdens de Beeldenstorm werden niet alleen beelden maar ook schilderijen beschadigd. De religiekritiek van protestanten neemt ook de vorm aan van geweld tegen kunstvoorwerpen in katholieke kerken. De beelden werden beschouwd als uiting van afgoderij of een inbreuk op waarachtige godsdienstigheid. Getroffen werd onder andere het zevenluik De Zeven Werken van Barmhartigheid. ‘Het laven van de dorstigen’ vormt het thema van het tweede paneel . Welgestelde weldoeners delen drinken uit aan de minder bedeelden. Op het paneel is bovendien de datering van het veelluik terug te vinden, namelijk op de basis van het voorste zuiltje dat onderdeel uitmaakt van een portaal. Hier staat geschreven: 'ano mccccc en iiii' (afb. 2), oftewel 1504. Dit jaartal staat ook vermeld op de bewaard gebleven originele omlijsting. Op de basis van het tweede zuiltje werd vermoedelijk het woord ‘gloria’ aangebracht.

Analyse
Net zoals op het eerste paneel werd de kreupele in deze scene schade berokkend, in de vorm van krassen over zijn gezicht. Daarnaast werd de kleine figuur die met zijn rug naar de toeschouwer gekeerd staat flink toegetakeld: die werd van top tot teen bekrast. Ook de hulpverlenende burgers bleven niet ongeschonden. Bij de man vallen krassen over de kleding, enkels en het gezicht op, terwijl over de vrouw slechts een diepe kras ter hoogte van haar buik loopt.
Ook op dit paneel is Christus aanwezig als één van de hulpbehoevenden. Dit is te verklaren aan de hand van de volgende passage uit het Evangelie van Matteüs in het Nieuwe Testament. ‘Ik verzeker jullie: alles wat jullie hebben gedaan voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan.' Wellicht werd onder de onaanzienlijksten op deze schildering een onderscheid gemaakt tussen ware armen en beroepsbedelaars, zoals de kreupelen (zie ook het eerste paneel). Deze laatsten konden in de zestiende eeuw op minder medelijden rekenen dan de mensen die in stilte armoede leden.
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki