Beeldenstorm 6 (Het Bezoeken van de Zieken)

In het kort

Wie? Beeldenstormers ({geboren}--{overleden})

Waar en wanneer?
Periode: Zestiende eeuw.
Context: Alkmaar, Nederland

Hoe?
Medium: Vandalisme.
Positionering: Intern.
Stijlmiddel(en): Iconoclasme.
Genre: Expressief.

Wat?
Voorwerp van kritiek: Schildering.
Doel van de kritiek: Gedeeltelijke vernieling.
Grond(en) van kritiek: Idolatrie; Politiek.



Het Bezoeken van de Zieken
Afb. 1: Meester van Alkmaar, De Zeven Werken van Barmhartigheid. 6: Het Bezoeken van de Zieken, 1504, olieverf op paneel, 104 x 57 cm, Amsterdam, Rijksmuseum. Onderschrift: wilt ziecken ende crancken vysenteren / u loon zal ewelick vermeren

Over Het Bezoeken van de Zieken
Tijdens de Beeldenstorm werden niet alleen beelden maar ook schilderijen beschadigd. De religiekritiek van protestanten neemt ook de vorm aan van geweld tegen kunstvoorwerpen in katholieke kerken. De beelden werden beschouwd als uiting van afgoderij of een inbreuk op waarachtige godsdienstigheid. Getroffen werd onder andere het zevenluik De Zeven Werken van Barmhartigheid. ‘Het bezoeken van de zieken’ vormt het thema van het zesde paneel. Op dit paneel wordt Christus niet omringd door hulpbehoevenden, in tegenstelling tot de panelen 1, 2, 3 en 5. Te midden van drie burgers ontvangt hij een welgestelde vrouw met een kruik in haar hand, mogelijk één van de bezoekers voor de zieken. In de achtergrond zien we twee zieken op bed liggen, terwijl een derde gewassen wordt. Het paneel lijkt een blik te geven in een hospitaal: de enige weergave van een binnenruimte op dit veelluik. Desalniettemin loopt het stadspanorama ononderbroken over alle zeven panelen door.

Analyse
Met name de gezichten van de drie centraal gepositioneerde burgers werden hevig toegetakeld. Uitlopers van deze krassen lopen zelfs over het gezicht van Christus. Tevens waren de mannelijke verzorgers of bezoekers het onderwerp van agressie, wat blijkt uit de krassen die zich ter hoogte van hun gezichten bevinden. Krassen lopen bovendien in de voorgrond over het geschilderde ziekenhuisbed en het kussentje dat daar tegenaan geplaatst werd. Ten slotte zijn ook krassen over de kleding en het gezicht van de welgestelde vrouw waar te nemen.
Het hospitaal dat hier wordt weergegeven had als belangrijkste taak de ziekenzorg. De gasthuismeesters, bij wie Christus zich bevindt, zijn mogelijk de opdrachtgevers geweest die dit veelluik hebben laten vervaardigen. Het onderschrift van dit paneel duidt op de grotendeels didactische functie van de schildering. Dergelijke veelluiken werden veelal opgesteld in hospitalen en gasthuizen om de beschouwer aan te sporen tot mededogen. Het feit dat de schildering geen liturgische of devotionele functie had, pleit eveneens voor het behoud van De Zeven Werken van Barmhartigheid. Desondanks werd de investering van de gasthuismeesters in dit veelluik hen waarschijnlijk niet in dank afgenomen: geld en andere middelen konden beter besteed worden aan de ware afbeeldingen van god, de levende armen.

There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki