Beeldenstorm 1 (Het Spijzen van de Hongerigen)

In het kort

Wie? Beeldenstormers ({geboren}--{overleden})

Waar en wanneer?
Periode: Zestiende eeuw.
Context: Alkmaar, Nederland

Hoe?
Medium: Vandalisme.
Positionering: Intern.
Stijlmiddel(en): Iconoclasme.
Genre: Expressief.

Wat?
Voorwerp van kritiek: Schildering.
Doel van de kritiek: Gedeeltelijke vernieling.
Grond(en) van kritiek: Idolatrie; Politiek.



Het Spijzen van de Hongerigen
Afb. 1: Meester van Alkmaar, De Zeven Werken van Barmhartigheid. 1: Het Spijzen van de Hongerigen, 1504, olieverf op paneel, 104 x 55 cm, Amsterdam, Rijksmuseum. Onderschrift: deelt mildelick den armen / god zal u weder ontfarmen

Over Het Spijzen van de Hongerigen
Tijdens de Beeldenstorm werden niet alleen beelden maar ook schilderijen beschadigd. De religiekritiek van protestanten neemt ook de vorm aan van geweld tegen kunstvoorwerpen in katholieke kerken. De beelden werden beschouwd als uiting van afgoderij of een inbreuk op waarachtige godsdienstigheid. Getroffen werd onder andere het zevenluik De Zeven Werken van Barmhartigheid. Het eerste paneel toont ‘het spijzen van de hongerigen’. De schildering maakt duidelijk hoe een goed christen zijn hulpbehoevende medemens tegemoet dient te komen. Zowel de scene in de voorgrond als die in de achtergrond laat zien hoe welvarende stadsbewoners brood uitdelen aan bedelende kreupelen en armen. Christus zelf bevindt zich in hun midden en heeft zijn blik op de toeschouwer gericht.

Analyse
Dit paneel kwam er relatief goed vanaf tijdens de iconoclastische aanvallen van 1566 en 1572. Slechts de bedelende kreupele op de voorgrond werd hierbij aangetast. Zijn zeven tenen tellende voeten moesten het hierbij ontgelden, net zoals zijn uitgestrekte hand die werd bekrast. Ook is de invloed van de tand des tijds te zien aan de bovenzijde van het paneel, waar de verf deels vanaf gebladderd is door waterschade.
Het is niet helemaal duidelijk waarom uitgerekend de kreupele het doelwit was van agressie. Wel valt al direct op dat de barmhartige burgers getypeerd worden als welvarende elite, tegenover de armoedige behoeftigen die haast karikaturale trekken vertonen. Deze afbeelding van het alledaagse leven in combinatie met het onderschrift draagt in ieder geval een heldere boodschap uit: 'hoe genereuzer en barmhartiger het gedrag tegenover behoeftigen, hoe waarschijnlijker de kans op vergeving van zonden na de dood en hoe korter het verblijf in het vagevuur'.
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki