Evangelie van Judas

In het kort

Wie? Onbekend ({geboren}--{overleden})

Waar en wanneer?
Periode: Oudheid.
Context: X

Hoe?
Medium: Goddelijke openbaring.
Positionering: Intern.
Stijlmiddel(en): Twistgesprek.
Genre: Twistgesprek (dialoog).

Wat?
Voorwerp van kritiek: Praktijken, Rituelen, Gebruiken, Regels, Opvattingen, overtuigingen, Godsbeelden (weergave godheid), Organisatie, institutie.
Doel van de kritiek: Veroordeling, Verwerping.
Grond(en) van kritiek: Afgoderij, Autoriteit/autoritair, Esoterie/exoterie, Godsbeelden, Openbaring.



Op een dag voegde hij [Jezus] zich in Judea bij zijn leerlingen en hij vond hen zittend in elkaars gezelschap en vol ijver voor het dienen van God. Toen hij zijn leerlingen (zo) [aantrof], terwijl ze bij elkaar zaten en dankzegden over het brood, lachte hij. De leerlingen zeiden tot hem: “Meester, waarom lacht u om onze dankzegging? Wij hebben iets passends gedaan.” Hij antwoordde en zei tot hen: “Ik lach niet om jullie en ook jullie doen dit ook niet uit eigen wil, maar (omdat) hierdoor jullie God zal worden geprezen.” Zij zeiden: “Meester, u [zelf?] bent de Zoon van onze God!” Jezus zei tot hen: “Hoe kennen jullie mij? Voorwaar ik zeg jullie: van jullie volgelingen zal geen enkel geslacht mij kennen!” Toen zijn leerlingen dit hoorden begonnen ze zich te ergeren en kwaad te worden en bij zichzelf op hem te schelden.

Bron: J. van der Vliet (vertaling), Het Evangelie van Judas. Verrader of bevrijder?, Kosmos, Utrecht 2006, 2.1-6.

Over het Evangelie van Judas en het gnosticisme
Het Evangelie van Judas is een tekst die afkomstig is uit de stroming van de gnostici en is naar schatting geschreven rond het jaar 170. In deze tekst wordt verslag gedaan van het leven van Jezus Christus en zijn apostelen, met name Judas Iskariot. Judas wordt hierin afgeschilderd als een vroom en gelovig man die Jezus’ wens om hem over te leveren aan de Romeinen tégen zijn wil in opvolgde. Hij wordt hier niet als verrader neergezet, de rol die hij gebruikelijk vervult.
Binnen het vroege Christendom is er sprake van een grote verscheidenheid aan stromingen. Verschillende mystiek-religieuze stromingen kunnen onder de noemer gnosticisme geschaard worden. Het woord ‘gnostiek’ is afkomstig van het Griekse woord gnosis, dat mystieke of verborgen kennis betekent. Geheimhouding en inwijding waren belangrijke elementen binnen deze stroming. Vanwege dit verborgen karakter is het moeilijk om een goed beeld te schetsen van het gnosticisme. Wel is duidelijk dat de gnostici botsten met andere christenen. Ze werden heftig bestreden door de bisschop Irenaeus van Lyon, die hen beschouwde als dwaalleraren.
De kern van hun godsdienst bestond uit de overtuiging dat Jezus was gezonden om de mens inzicht te geven in de geestelijke werkelijkheid en hen zo te verlossen uit de materiële wereld. Een kenmerkend verschil met andere christenen is hun overtuiging dat de materiële wereld het product is van een onwetende, kwaadwillende godheid, door hen geïdentificeerd met de God van de Joodse Bijbel. In dat licht krijgen veel bijbelverhalen een radicale herinterpretatie. De gnostici identificeren zich bijvoorbeeld met de inwoners van Sodom en Gomorra, die volgens Genesis door God onder vuur en zwavel werden bedolven vanwege hun immorele gedrag; en ook met Judas, de ‘verrader’ van Christus.

Analyse
In bovenstaand voorbeeld wordt kritiek geuit op het gebrek aan inzicht bij christenen die zich beroepen op de overlevering van de twaalf apostelen: zij weten niet wie Jezus werkelijk is. Ook hun ritueel (de eucharistie) wordt bekritiseerd: Jezus lacht zijn leerlingen uit terwijl ze dankzeggen over het brood. De eucharistie is voor de gnostici onaanvaardbaar omdat het eten van vergankelijk voedsel als brood en wijn eer geeft aan de slechte scheppergod van deze wereld en niet aan de ware God van de hogere wereld. Jezus zegt dat geen van zijn volgelingen hem zal kennen: zij beschouwen hem immers als de zoon van de Joodse scheppergod (“jullie God”). Alleen Judas, die Jezus zal overleveren om gekruisigd te worden, weet dat Jezus gezonden is vanuit de hogere geestelijke wereld. Hij zou volgens de gnostici als enige apostel echt begrepen hebben wat Jezus’ missie was, wat zijn rol als ‘verrader’ verklaart. Door hun identificatie met Judas, als oorzaak van de kruisdood van Jezus komen zij (in tegenstelling tot de christenen) wel in contact met hem. Zo distantiëren de gnostici zich radicaal van de andere christelijke gemeenschappen die in hun ogen een valse invulling van het geloof belijden. In naam van God plaatsen zij zichzelf in een uitverkoren positie.

Voor verantwoording van de gebruikte bronnen en verdere bibliografie klik hier.
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki