Vrome plicht (Euripides)

In het kort

Wie? Euripides (485/4 v.C.--407/6 v.C.)

Waar en wanneer?
Periode: Oudheid.
Context: X

Hoe?
Medium: Theaterstuk.
Positionering: Interreligieus.
Stijlmiddel(en): .
Genre: Dialoog.

Wat?
Voorwerp van kritiek: Handelen van (bepaalde) mensen, Opvattingen, overtuigingen.
Doel van de kritiek: Onderzoek (inzicht in religie), Beoordeling.
Grond(en) van kritiek: Autoriteit, Nuttig/Schadelijk voor de maatschappelijke orde, Opium/troost/verdoving/vlucht, Waardigheid.



Jongen, Tiresias heeft je een goede raad gegeven. Kom met ons mee, versmaad onze eerbiedwaardige tradities niet. Je laat je meeslepen door hartstocht en raast in het wilde weg. Zelfs als deze god, zoals je beweert, niet bestaat, doe dan uit vrome plicht alsof en zeg dat je in hem gelooft, zodat Semele in de ogen van de mensen de moeder van een god is. Dat is een eer die afstraalt op onze familie.

Bron: W. Courteax & B. Claes (vertaling), Euripides. Bacchanten. Medea. Iphigeneia in Aulis. Alcestis. De kinderen van Heracles, Ambo, Amsterdam 2003, 330-336.

Over Euripides
Euripides (485/4 – 407/6 v.Chr.) was de derde van de drie grote Atheense tragediedichters. Van deze drie verwerkt Euripides het meest filosofisch materiaal in zijn tragedies. Antieke bronnen beschouwen hem als leerling van Anaxagoras, Sokrates en de sofist Prodicus van Theon, maar dit is om chronologische redenen betwijfelbaar. Over zijn leven is weinig betrouwbare informatie overgeleverd. Hij leefde en werkte het grootste deel van zijn leven in Athene, maar verhuisde aan het eind van zijn leven naar het hof van Archelaüs, koning van Macedonië, waar hij stierf.

Analyse
De religiekritiek van de tragediedichter Euripides is niet zo eenvoudig te duiden als die van sommige tijdgenoten. Meer dan zijn voorgangers stond Euripides sympathiek tegenover het nieuwe filosofische klimaat waarin het bestaan van de traditionele goden niet meer vanzelfsprekend was (zie Anaxagoras, Plato, Sisyfos Fragment). Maar in de Bacchanten, een tragedie uit de laatste jaren van zijn leven, waar de god Dionysos (Bacchus) een centrale rol in speelt, is allerminst duidelijk hoe de toeschouwer zich nu tot godsdienst moet verhouden. De toeschouwer wordt wél aan het denken gezet; en als zodanig is dit misschien juist wel een heel mooi voorbeeld van een stijl van religiekritiek die niet in de eerste plaats wil overtuigen, maar vooral vragen wil oproepen.


Oorspronkelijke tekst:
ὦ παῖ, καλῶς σοι Τειρεσίας παρήινεσεν. οἴκει μεθ’ ἡμῶν, μὴ θύραζε τῶν νόμων• νῦν γὰρ πέτηι τε καὶ φρονῶν οὐδὲν φρονεῖς. κεἰ μὴ γὰρ ἔστιν ὁ θεὸς οὗτος, ὡς σὺ φήις, παρὰ σοὶ λεγέσθω• καὶ καταψεύδου καλῶς ὡς ἔστι Σεμέλης, ἵνα δοκῆι θεὸν τεκεῖν ἡμῖν τε τιμὴ παντὶ τῶι γένει προσῆι.
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki