Die Denkwürdigkeiten

Naam
Die Denkwürdigkeiten
Auteur
Caritas Pirckheimer
Periode
Reformatie


Abdis Caritas Pirckheimer is in onze tijd vooral bekend dankzij een manuscript dat van haar hand is overgeleverd, waarin uitvoerig verslag wordt gedaan van haar strijd om het behoud van het kloosterleven.

Dit unieke document, dat in meerdere edities is uitgegeven sinds de eerste uitgave ervan in 1852 door Constantijn Höfler, is bekend geworden onder de naam Die Denkwürdigkeiten. “Van haar hand” moeten we in dit geval niet al te letterlijk nemen. Hoewel het document grotendeels in de ik-vorm is geschreven, met de abdis als de ik-persoon, is het zeer waarschijnlijk dat ze haar woorden geciteerd heeft. Bovendien vindt er een verandering plaats tegen het einde van het manuscript: vanaf dat moment wordt er over de abdis is in de derde persoon gesproken. Het lijkt er dus op dat er op dat moment iets in het proces van optekenen veranderd moet zijn. Wel zijn er aanwijzingen dat de hand van de abdis ontwaard kan worden in een van de manuscripten.

Frumentius Renner geeft in zijn vertaling van Die Denkwürdigkeiten uit 1982 een toelichting op de overgeleverde handschriften zelf. Er zijn vier manuscripten bekend, die codices A, B, C en D genoemd worden. Codex D is de oudste van de vier en bevat vijf verschillende handen, waarvan door zowel Constantijn Höfler als door Frumentius Renner vermoed wordt dat de hand die in de marges van het manuscript aanvullingen en verbeteringen geeft, vermoedelijk die van Caritas Pirckheimer zelf is. In 2006 werd een Engelse versie, vertaald door Paul A. MacKenzie posthumous gepubliceerd onder de titel: Caritas Pirckheimer: A journal of the reformation years.

Die Denkwürdigkeiten leest inderdaad als een soort dagboek, waarin Caritas Pirckheimer haar verslag doet van de gebeurtenissen betreffende de maatregelen die de Lutherse stadsraad van Neurenberg tegen het klooster nam in de periode van 1524 tot 1528. Een groot deel van het manuscript bestaat uit kopieën van brieven van en aan de abdis, maar ook petities en verslagen van gebeurtenissen en gesprekken zijn in het manuscript opgenomen. Hiermee biedt het document ons een unieke kijk op de reactie van kloosterbewoonsters op de reformatie en de dialoog tussen de leden van de stadsraad en de nonnen. Hierbij moeten we ons uiteraard wel realiseren dat het document samengesteld is door slechts één van de twee partijen in het conflict en dat we hier absoluut niet te maken hebben met een neutraal verslag, maar met in wezen een vorm van propaganda. De weergave van de inhoud van brieven en gesprekken kan aangepast zijn om de zaak van de nonnen kracht bij te zetten en we weten niet of er wellicht dingen zijn weggelaten of gemanipuleerd. Ook moeten we rekening houden met onopzettelijke vertekeningen die bijvoorbeeld kunnen optreden wanneer iemand verslag doet van de inhoud van een gesprek nadat dit heeft plaatsgevonden. Hoewel dit niet direct een obstakel vormt bij het ontwaren van religiekritiek die we van de kant van de abdis in het document terug kunnen vinden, is het wel iets wat in het achterhoofd gehouden moet worden bij het lezen van het document.
There are no comments on this page.
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki