Revision [1725]

Last edited on 2016-01-29 15:36:36 by marinterpstra
Additions:
==Over de prent "Christus en de schaapskooi"==
De maker van deze prent is niet bekend. De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goed bedoelende gelovigen verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //goede herder// en is gebaseerd op Johannes 10:1, waar we lezen: "Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover." Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar hun heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
==Analyse==
De vergelijking van Christus als de goede herder komt al voor in de Bijbel en wordt ook in de Christelijke kunst vaak verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor de juiste belijdenis van het geloof en de juiste geloofspraktijk enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moet zijn.
Het thema, Christus bij de schaapskooi, en verwijzing naar katholieke insluipers komen vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en zijn later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden. Dat laat niet alleen zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook lang daarna nog relevant was. In 1570 werd gebruik van het thema van Christus als goede herder in voorstellingen, vermoedelijk dus in deze vorm, zelfs geheel verboden door de autoriteiten. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (ongeveer 1576-1598, aanwezig in de collectie van het Koninklijk Museum voor de Schone Kunsten in Brussel) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.
Deletions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //Goede Herder //en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘//Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover//.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
Christus als de goede herder is vergelijking die al voorkomt in de Bijbel en die ook in de Christelijke kunst vaak wordt verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor het juist uitoefenen van het geloof enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moest zijn.
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. In 1570 werd gebruik van het thema van Christus als goede herder in voorstellingen, vermoedelijk dus in deze vorm, zelfs geheel verboden door de autoriteiten. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.


Revision [1321]

Edited on 2014-06-17 12:51:33 by marinterpstra
Additions:
gronden="Priesterdom, priesterbedrog, antiklerikalisme"
Deletions:
gronden="Priesterdom, priesterbedrog/antiklerikalisme"


Revision [1320]

Edited on 2014-06-17 12:51:02 by marinterpstra
Additions:
gronden="Priesterdom, priesterbedrog/antiklerikalisme"
Deletions:
gronden="Priesterdom/priesterbedrog/antiklerikalisme"


Revision [1213]

Edited on 2014-04-11 11:25:43 by Melina
Additions:
Christus als de goede herder is vergelijking die al voorkomt in de Bijbel en die ook in de Christelijke kunst vaak wordt verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor het juist uitoefenen van het geloof enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moest zijn.
Deletions:
(lees meer) Christus als de goede herder is vergelijking die al voorkomt in de Bijbel en die ook in de Christelijke kunst vaak wordt verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor het juist uitoefenen van het geloof enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moest zijn.


Revision [1077]

Edited on 2014-03-25 16:42:01 by Melina
Additions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. In 1570 werd gebruik van het thema van Christus als goede herder in voorstellingen, vermoedelijk dus in deze vorm, zelfs geheel verboden door de autoriteiten. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.
Deletions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. In 1570 werd het thema van Christus als goede herder, vermoedelijk dus in deze vorm, zelfs geheel verboden door de autoriteiten. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.


Revision [1076]

Edited on 2014-03-25 16:40:35 by Melina
Additions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. In 1570 werd het thema van Christus als goede herder, vermoedelijk dus in deze vorm, zelfs geheel verboden door de autoriteiten. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.
Deletions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.


Revision [1002]

Edited on 2014-03-20 15:15:16 by Melina
Additions:
doel_van_kritiek="zuivering, beoordeling"
Deletions:
doel_van_kritiek="beoordeling"


Revision [1001]

Edited on 2014-03-20 15:14:29 by Melina
Additions:
Bron: Toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam onbekende kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm
Deletions:
Bron: oegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam onbekende kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm


Revision [1000]

Edited on 2014-03-20 15:14:17 by Melina
Additions:
auteur="Onbekend"
genre="algemeen"
stijlmiddel="Satire, Ironie"
positionering="Interne religiekritiek"
voorwerp_van_kritiek="Praktijk, Ambtsbekleders"
gronden="Priesterdom/priesterbedrog/antiklerikalisme"
soorten_argumenten=""
Bron: oegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam onbekende kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm
Deletions:
auteur="Monogrammist MS"
genre="historiografie"
stijlmiddel="onderbouwing"
positionering="Externe religiekritiek"
voorwerp_van_kritiek=""
gronden="dogmatisme"
soorten_argumenten="apologie"
Bron: Onbekend, toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm


Revision [988]

Edited on 2014-03-10 14:09:42 by Melina
Additions:
auteur="Monogrammist MS"
Bron: Onbekend, toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm
Deletions:
auteur="Monogramist MS"
Bron: toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm


Revision [967]

Edited on 2014-03-06 17:53:58 by inhoudenvorm
Additions:
}}
{{image url="images/exempla/Christus_en_schaapskooi.jpg" link="images/exempla/Christus_en_schaapskooi.jpg" title="Christus en schaapskooi" alt="Christus en schaapskooi" width="550"}}
Deletions:
}}
""
<blockquote>
Prent hier
</blockquote>
""


Revision [898]

Edited on 2014-03-06 12:46:58 by inhoudenvorm
Additions:
versie="anco_peeters"
werk="Christus en de schaapskooi"
context=""
positionering="Externe religiekritiek"
voorwerp_van_kritiek=""
Bron: toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm
Deletions:
versie="anco_peeters"
werk=" Christus en de Schaapskooi"
stijl="..."
voorwerp_van_kritiek="opvatting"
codering="Intern"
Bron: Bron: toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm


Revision [878]

Edited on 2014-03-06 12:02:47 by inhoudenvorm
Additions:
versie="anco_peeters"
auteur="Monogramist MS"
werk=" Christus en de Schaapskooi"
medium="Prent"
}}
Deletions:
versie="melina"
auteur="Onbekend"
medium="prent"
}}


Revision [843]

Edited on 2014-02-13 13:27:57 by Melina
Additions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder door Philips II vergezeld wordt en verschillende hervormers juist de insluipers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.
Deletions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder vergezeld wordt door Philips II en de insluipers verschillende hervormers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.


Revision [842]

Edited on 2014-02-13 11:49:40 by Melina
Additions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //Goede Herder //en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘//Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover//.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
Deletions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als ////Goede Herder ////en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘//Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover//.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.


Revision [841]

Edited on 2014-02-13 11:49:25 by Melina
Additions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als ////Goede Herder ////en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘//Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover//.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
Deletions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //goede herder// en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘//Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover//.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.


Revision [840]

Edited on 2014-02-13 11:29:35 by Melina
Additions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //goede herder// en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘//Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover//.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
(lees meer) Christus als de goede herder is vergelijking die al voorkomt in de Bijbel en die ook in de Christelijke kunst vaak wordt verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor het juist uitoefenen van het geloof enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moest zijn.
Deletions:
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //goede herder// en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
Christus als de goede herder is vergelijking die al voorkomt in de Bijbel en die ook in de Christelijke kunst vaak wordt verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor het juist uitoefenen van het geloof enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moest zijn.


Revision [839]

Edited on 2014-02-13 11:21:21 by Melina
Additions:
auteur="Onbekend"
Deletions:
auteur="Lucas Cranach de Oudere"


Revision [838]

Edited on 2014-02-13 11:09:28 by Melina
Additions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder vergezeld wordt door Philips II en de insluipers verschillende hervormers zijn. Hieruit blijkt wel dat het thema waarschijnlijk een wijde bekendheid genoot.
Deletions:
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder vergezeld wordt door Philips II en de insluipers verschillende hervormers zijn.


Revision [837]

Edited on 2014-02-13 11:08:51 by Melina
Additions:
=====Christus en de Schaapskooi=====
Bron: Bron: toegeschreven aan Monogrammist MS (noodnaam kunstenaar), ca. 1545, houtsnede, 18,9 x 28,4 cm
De religiekritiek die wordt geuit in deze prent is dat de geestelijkheid niet alleen zelf zich heeft afgewend van Christus, maar daardoor ook goedbedoelende gelovigen Verlossing ontzegt. De bovenstaande prent maakt gebruik van de iconografie van Christus als //goede herder// en is gebaseerd op Johannes 10: 1, dat luidt: ‘Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover.’ Met andere woorden: alleen degenen die de schaapskooi via de deur betreden, waar Christus staat, wacht Verlossing. Toch proberen op de prent allerhande katholieke geestelijken, nonnen, monniken en de paus, ongeoorloofd in te breken in het gebouw, dat veel overeenkomsten met een kerkgebouw vertoont. Beneden op de grond staan zelfs een bisschop en een kardinaal, die gewone mensen op zoek naar Heil de verkeerde kant op wijzen, namelijk richting het dak in plaats van de deur waar Christus staat.
Christus als de goede herder is vergelijking die al voorkomt in de Bijbel en die ook in de Christelijke kunst vaak wordt verbeeld. Het gelijkstellen van de gelovigen aan een kudde schapen zal dan ook voor elke zestiende-eeuwse toeschouwer begrijpelijk geweest zijn. Dat de kritiek verder is vormgegeven aan de hand van een Bijbelcitaat is zeer passend, omdat de hervormers aanvoerden dat voor het juist uitoefenen van het geloof enkel het Heilige Schrift het uitgangspunt moest zijn.
Het thema met Christus bij de schaapskooi en de katholieke insluipers komt vaker voor in de reformatorische prentkunst uit de Duitse landen rond 1520 en is later ook terug te vinden in [[vorm_en_verspreiding_prenten|vlugschriften]] uit de Nederlanden, wat niet alleen laat zien dat het een geschikt beeldmotief bleef om de kritiek over te brengen, maar ook dat de kritiek ook na 40 jaar nog relevant was. Saillant detail: het thema werd ook ten minste één keer gebruikt door de katholieken, in een schilderij (KMSK Brussel, ca. 1576-1598) waar Christus de goede herder vergezeld wordt door Philips II en de insluipers verschillende hervormers zijn.
Deletions:
=====Passional Christi und Antichristi=====
Bron: Lucas Cranach de Oudere, 1521, houtsnede, beiden 11,7 x 9,5 cm
In mei 1521 verscheen in Wittenberg een [[vorm_en_verspreiding_prenten|pamflet]], het //Passional Christi und Antichristi// waarin verpletterende kritiek geuit werd op de paus en het gezag in Rome: hij wordt neergezet als een verpersoonlijking van hebzucht, trots en vraatzucht, de belichaming van de Antichrist. Het loopt dan ook niet goed af met hem: hij eindigt in een diepe val richting de hel, vergezeld door de vreselijkste demonen. Op de twee bovenstaande prenten komt vooral de trots van de paus naar voren. Terwijl Christus, de zoon van God, nederig de voeten van zijn apostelen wast en kust, laat de hooghartige paus zijn voeten juist kussen door zijn ondergeschikten, en zelfs door keizers en koningen. De onderliggende kritiek in het [[vorm_en_verspreiding_prenten|pamflet]] is dat het gezag in Rome zich onterecht allerlei wereldlijke privileges en macht heeft toegeëigend, waaruit de kwaadaardigheid en zelfzuchtigheid van de Antichrist naar voren komt.
Het //Passional Christi und Antichristi// was een product van de samenwerking tussen [[Maarten_Luther|Maarten Luther]] en zijn rechterhand Philipp Melanchthon en [[Lucas_Cranach_de_Oudere|Lucas Cranach]]. Afbeeldingen spelen een grote rol in het [[vorm_en_verspreiding_prenten|pamflet]]: dertien paar houtsneden geven de tegenstellingen weer tussen de nederigheid en onbaatzuchtigheid van Christus enerzijds, en de trots en hebzucht van de paus anderzijds. Bij elk van de in totaal zesentwintig afbeeldingen in het pamflet was een kort stuk begeleidende tekst afgedrukt, afhankelijk van de uitgave in het Latijn of Duits, bij afbeeldingen van Christus een bijpassende Bijbelpassage en bij de afbeeldingen van de paus meestal een stuk tekst uit pauselijke decreten uit het canoniek recht. Maar zelfs zonder de begeleidende tekst is de boodschap van de afbeeldingen glashelder: door het handelen van Christus en de paus lijnrecht tegenover elkaar te zetten zal voor elke beschouwer duidelijk geweest zijn dat de paus verworden was tot de tegenpool van Christus: de Antichrist.
(lees meer) In de beeldenstrijd tussen de Lutheranen en het gevestigde geloof word vaak de link tussen de paus en de Antichrist gelegd. Niet alleen zien we vaak de paus [[Prent_Beeldenstorm|met of bij het apocalyptisch monster]], ook draagt het monster in afbeeldingen van de apocalyps vaak een pauselijke kroon. Opvallend vulgair zijn de prenten waarop de paus gebaard en gezoogd wordt door duivels, of wordt afgebeeld als een ezel. Veel van deze afbeeldingen stammen uit de werkplaats van [[Lucas_Cranach_de_Oudere|Lucas Cranach]], die heel inventief was in het bedenken van reformatorische iconografie. Van een onderbouwde argumentatie is bij de meerderheid van deze prenten geen sprake meer, het doel van veel van de afbeeldingen is puur om de tegenstander in diskrediet te brengen. In het P//assional Christi und Antichristi //wordt dan in elk geval nog duidelijk gemaakt welke daden de paus tot Antichrist maken, maar in wezen wordt er nog altijd meer geappelleerd aan de emoties dan aan de rede.
Het [[vorm_en_verspreiding_prenten|pamflet]] van [[Maarten_Luther| Luther]] en [[Lucas_Cranach_de_Oudere| Cranach]] verspreidde zich snel: al in 1521/1522 ontstonden (enigszins aangepaste) kopieën in Deventer, waar het origineel vermoedelijk via handelaars terecht was gekomen. De vorm en naam van het [[vorm_en_verspreiding_prenten|pamflet]] zijn niet lukraak gekozen: een passionaal is namelijk een boek waarin lijdensverhalen van Christus en heiligen werden opgenomen. Door naar zulke manuscripten te verwijzen, en ook gedeeltelijk gebruik te maken van de iconografie van afbeeldingen die in passionalen werd gebruikt, krijgt het pauselijke ‘lijdensverhaal’ een satirische interpretatie, waardoor het geheel extra inspeelt op de emotie van de toeschouwer.


Revision [836]

The oldest known version of this page was created on 2014-02-13 10:35:34 by Melina
Valid XHTML :: Valid CSS: :: Powered by WikkaWiki